اخطار در رابطه با اجرای کریدور زنگزور ایروان در دام بازی بزرگ قدرت ها؟
به گزارش سیمان، منتقدان طرح کریدور زنگزور اخطار می دهند واگذاری مدیریت کریدور زنگزور به آمریکا و حضور امنیتی این کشور، ارمنستان را درگیر رقابت قدرت های بزرگ و تهدیدات جدید می کند.
به گزارش سیمان به نقل از مهر، برمبنای چارچوب اجرائی طرح «مسیر زنگزور» که در ۸ آگوست ۲۰۲۵ میان وزرای امور خارجه ارمنستان و آمریکا به امضا رسید، ۷۴ درصد سهام این پروژه به آمریکا و تنها ۲۶ درصد آن به ارمنستان اختصاص یافته است؛ موضوعی که در عمل به معنای تسلط آمریکا بر این پروژه تلقی می شود.
همچنین مدیریت این مسیر که در مجاورت مرز ایران قرار دارد، به یک شرکت امنیتی خصوصی آمریکایی واگذار شده است؛ اقدامی که می تواند زمینه استقرار نیروهای آمریکایی در جنوب ارمنستان و در نزدیکی مرز ایران را فراهم آورد. این مرز بعنوان عقبه راهبردی ارمنستان و تنها گذرگاه پایدار این کشور به جهان خارج شناخته می شود. از ین جهت، حضور امنیتی آمریکا در قالب پروژه «کریدور زنگزور» می تواند تهدیدات مختلفی را برای ارمنستان بهمراه داشته باشد.
انزوای ژئوپلیتیک ارمنستان
اهمیت مرز ایران و ارمنستان از آن جهت است که مرزهای شرقی این کشور با جمهوری آذربایجان و مرزهای غربی آن با ترکیه از زمان استقلال ارمنستان در سال ۱۹۹۱، به علت مناقشه قره باغ و حمایت آنکارا از باکو، در عمل مسدود بوده است. مسیر شمالی بوسیله گرجستان نیز به علت جنگ ها و تنش های داخلی، همیشه با بی ثباتی و لطمه پذیری مواجه بوده است.
در چنین شرایطی، مرز جنوبی با ایران به علت روابط تاریخی مناسب و منافع راهبردی مشترک تهران و ایروان، تنها شریان پایدار ارتباطی ارمنستان با جهان محسوب می شود؛ مسیری که در جریان جنگ اول و دوم آرتساخ، اهمیت بالای ی در تامین کالا و حتی تسلیحات مورد نیاز ارمنستان بازی کرده است.
با توجه به نگاههای توسعه طلبانه جمهوری آذربایجان و ترکیه، حتی در صورت نرمال سازی روابط میان طرف ها نیز مرزهای شرقی و غربی ارمنستان از ثبات و اطمینان لازم برخوردار نخواهند بود. از ین جهت، واگذاری مدیریت این گذرگاه حیاتی به یک بازیگر خارجی و استقرار نیروهای آمریکایی در آن می تواند حاکمیت ارمنستان بر مهم ترین مسیر راهبردی خودرا محدود کرده و این کشور را در معرض انزوای ژئوپلیتیک قرار دهد.
با توجه به رقابت و تقابل راهبردی واشنگتن و تهران، کنترل آمریکا بر مرز ایران و ارمنستان می تواند به ابزاری برای اعمال فشار سیاسی بر ایروان تبدیل گردد. چنین وضعیتی نه فقط روابط اقتصادی و امنیتی ارمنستان با ایران بعنوان مهم ترین همسایه راهبردی و همین طور هند بعنوان شریک راهبردی این کشور را تحت تأثیر قرار می دهد، بلکه استقلال تصمیم گیری ایروان را نیز با محدودیت مواجه خواهد نمود.
در چنین شرایطی، ارمنستان ممکنست ناگزیر شود سیاستهای خودرا در قالب ملاحظات ژئوپلیتیک آمریکا تنظیم کند؛ موضوعی که می تواند توازن سنتی سیاست خارجی این کشور را برهم بزند.
ایالات متحده در سالیان اخیر درگیر رقابت گسترده با روسیه و چین بوده و از طرفی، ارمنستان برای مسکو و پکن دارای اهمیت ژئوپلیتیک ویژه ای است. ارمنستان در حلقه نخست امنیتی روسیه قرار دارد و همزمان از موقعیت مهمی در راه طرح «کمربند - جاده» چین برخوردارست.
بر همین اساس، برخی تحلیل ها از آن حکایت می کند که واشنگتن تلاش دارد از ظرفیتهای ژئوپلیتیک ارمنستان برای اعمال فشار بر روسیه و چین بهره برداری کند. تجربه های پیشین در گرجستان و اوکراین نیز از طرف منتقدان این رویکرد بعنوان نمونه هایی از نتایج رقابت قدرت های بزرگ در محیط پیرامونی روسیه مطرح می شود.
در نتیجه، یکی از سناریوهای نگران کننده برای ارمنستان، تبدیل شدن این کشور به عرصه رقابت بازیگران بین المللی و منطقه ای است؛ وضعیتی که می تواند هزینه های سیاسی، اقتصادی و امنیتی قابل توجهی را بر ایروان تحمیل کند. ارمنستان در شمال غرب ایران واقع شده و هرگونه حضور امنیتی آمریکا در این کشور، علاوه بر ایجاد نگرانی های امنیتی برای تهران، می تواند یکی از مسیرهای مهم کریدور بین المللی شمال ـ جنوب را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
منتقدان این طرح باور دارند تجربه برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس که طی دهه های گذشته میزبان حضور گسترده نظامی آمریکا بوده اند، نشان میدهد ورود بازیگران فرامنطقه ای به معادلات امنیتی منطقه می تواند نتایج ناخواسته ای برای کشورهای میزبان بهمراه داشته باشد.
بر این اساس، ادامه روند فعلی ممکنست ارمنستان را در معرض تنش های جدید منطقه ای قرار دهد. همین طور برخی کارشناسان اعتقاد دارند که حتی در صورت مخالفت دولت میزبان با استفاده از خاک خود برای اقدامات نظامی، امکان کنترل کامل بر رفتار و تصمیمات بازیگران خارجی مستقر در آن کشور همیشه وجود ندارد.
به گزارش سیمان به نقل از مهر، اجرای کریدور زنگزور بااینکه در ظاهر با هدف کاهش تنش ها میان ایروان و باکو مطرح گردیده است، اما از دید منتقدان می تواند پیامدهایی برای امنیت ملی، اقتصاد و حاکمیت ارمنستان بهمراه داشته باشد. در این راستا، تاکید می شود که دولت ارمنستان باید در ارزیابی این طرح، منافع ملی و ملاحظات راهبردی طولانی مدت خودرا در اولویت قرار دهد.
بطور خلاصه به گزارش سیمان به نقل از مهر، برمبنای چارچوب اجرائی طرح مسیر زنگزور که در ۸ آگوست ۲۰۲۵ میان وزرای امور خارجه ارمنستان و آمریکا به امضا رسید، ۷۴ درصد سهام این پروژه به آمریکا و تنها ۲۶ درصد آن به ارمنستان اختصاص یافته است؛ موضوعی که در عمل به معنای تسلط آمریکا بر این پروژه تلقی می شود. همین طور مدیریت این مسیر که در مجاورت مرز ایران قرار دارد، به یک شرکت امنیتی خصوصی آمریکایی واگذار شده است؛ اقدامی که می تواند زمینه استقرار نیروهای آمریکایی در جنوب ارمنستان و در نزدیکی مرز ایران را فراهم آورد. منتقدان این طرح باور دارند تجربه برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس که طی دهه های گذشته میزبان حضور گسترده نظامی آمریکا بوده اند، نشان میدهد ورود بازیگران فرامنطقه ای به معادلات امنیتی منطقه می تواند نتایج ناخواسته ای برای کشورهای میزبان به همراه داشته باشد.
منبع: سیمان
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب