سلسله یادداشت های تبیین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

اقتصاد دریا محور در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

اقتصاد دریا محور در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

سیمان اقتصاد دریا محور در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت


به گزارش سیمان به نقل از ایسنا، دکتر مصطفی قادری حاجت، عضو اندیشکده آمایش بنیادین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس در یادداشتی با این مقدمه می افزاید: ازاین رو، در مبانی ایران شناختی سند آمده است: «برخورداری ایران از جایگاه راهبردی سرزمینی، رتبه برتر در منابع انرژی و معدنی، تنوع اقلیمی، ظرفیت های فلات مرکزی، جاذبه های گردشگری، خطوط ساحلی و مرزهای آبی بین المللی، سرمایه انسانی جوان و مستعد، تجربیات مدیریتی و ظرفیت های علمی و فناوری، زمینه ساز پیشرفت و تحول دریاپایه و خشکی پایه بعنوان قطب ارتباطات منطقه ای و بین المللی است». در یکی از تدابیر سند الگو هم آمده است: «بسترسازی برای پراکندگی متعادل جمعیت و توازن منطقه ای بر پایه توانمندی های سرزمینی و اصول آمایش با تخصیص امکانات و تشویق و آسان سازی سرمایه گذاری و شکوفاسازی مناطق کمتر برخوردار با اولویت نواحی مرزی بخصوص سواحل و جزایر جنوبی».
نظر به اهمیت مبحث مورد اشاره، این یادداشت به تبیین ابعاد آن می پردازد.
بررسی نظام بین المللی در دوره های گذشته و حال، مبین آن است که محدوده نظام بین المللی، قبل از دوره جدید در اطراف شبکه های ارتباطیِ آبی و رودخانه های آسیا، خاورمیانه و دریای مدیترانه، و در دوره جدید در اطراف اقیانوس های آرام و اطلس بوده است.
استفاده از ظرفیت های دریایی و ساحلی در زمره مهم ترین راهبردهای توسعه اقتصادی به صورت عام و آمایش سرزمین به صورت خاص در اغلب قریب به اتفاق کشورها قلمداد می شود. ازاین رو، توسعه دریامحور و به دنبال آن، توزیع و پراکنش جمعیت و فعالیت در نواحی ساحلی در خلال زمان، تکوین و تکامل پیدا کرده است بگونه ای که متراکم ترین کلان شهرهای فراملی در جهان امروز، شهرهای بندری و ساحلی هستند.
ایران هم در زمره کشورهایی است که از موقعیت دریایی مناسبی برخوردار می باشد و می تواند به فراوانی از موهبت های دریایی بهره مند شود. واقع شدن در سواحل جنوبی دریای خزر از سمت شمال، خلیج فارس و دریای عمان و بخصوص تنگه راهبردی هرمز از سمت جنوب، موقعیت دریایی بسیار حساس و راهبردی ای را برای ایران به ارمغان آورده است.
کشور ایران می تواند علاوه بر برخورداری از مزایای اقتصادی و بهره مندی از دریانوردی تجاری، با تعریف نیروی دریایی کارآمد و راهبردی از مزیت های نیروی دریایی قدرتمند برخوردار شود و بدین شکل به ارتقای جایگاه قدرت منطقه ای و فرامنطقه ای خود کمک نماید.
ایران دارای سه ساحل ممتاز و کم همتا است: 1- خزر در شمال، راهی را برای ایران برای رسیدن به اروپای جنوبی و شمالی از طریق دسترسی به دریاهای سیاه و بالتیک مهیا کرده است؛
2- خلیج فارس که پهنه آن، تنها نیمی از خزر است از بیشتر جهات برای ایرانی ها راهبردی به شمار می رود؛
3- کرانه مکران که ایران را بی واسطه به اقیانوس هند پیوند زده است.
علی رغم موقعیت جغرافیایی و سیاسی و ظرفیت های بسیار زیاد ایران -مانند مجاورت با عرصه های اقیانوسی، تنگه های بین المللی، سواحل طولانی، خصوصیت های حمل و نقل پیوندی و همسایگان محصور در خشکی- برای توسعه اقتصادی دریامحور، نگاههای توسعه در کشور به علل مختلف، دریاگریز و خشکی محور و متأثر از خصوصیت طبیعی و پایدار ایران «دریاپیرامونی» است.
به عبارت بهتر، علیرغم این سه ساحل ممتاز، آنها به علت ارتفاع زیاد فلات ایران در حاشیه کشور مانده و به درون کشیده نشده اند.
چنان که از ۳۱ استان کنونی، تنها ۷ استان، دریایی و بقیه فاقد ساحل اند. در حالیکه در سال 1363 مقام معظم رهبری در مورد اهمیت نقش دریا در دیدار با مسؤلان عقیدتی-سیاسی و فرماندهان نیروی دریایی ضمن اشاره به این که «ما یک ساحل طولانی در دریا داریم و دریا مال ما است؛ دریا جولانگاه ما است؛ دریا، محل استفاده و تغذیه ما است؛ دریا، محل عبور و مرور ما است؛ دریا، محل حفاظت ما از مرزهایمان است.» بر جایگاه راهبردی و مهم دریا و عرصه های دریایی تاکید کردند.
پیش رفتن سیاست تمایل به دریا با وجود همراهی کلان نظام و اسناد توسعه ای، به جهشی عمومی و هماهنگ در تمام زمینه های اداری، سیاسی و اقتصادی نیاز دارد؛ و به نظر می آید استفاده از راهکاهای ذیل می تواند در این حوزه راه گشا باشد:
- ایجاد وزارت امور دریاها، سواحل و جزایر به منظور ایجاد هماهنگی، همسویی و شفافیت قوانین و مقررات بخش های سه گانه (دولتی، تعاونی و خصوصی) و مدیریت یکپارچه سواحل
- انتخاب پایتخت اقتصادی ساحلی و آمایش نواحی ساحلی به منظور ارتقای توانمندی های ملی
- وابسته سازی سایر بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای به سواحل ایران و بهرمند شدن از توسعه بنیادین فناوری دریایی
- ارتقای مشارکت های مردمی و بخش خصوصی در برنامه ریزی، اجرا، نظارت و پایش سیاست ها و برنامه ها
- استفاده هوشمندانه از ظرفیت ها و توانمندی های نرم افزاری و سخت افزاری نهادهای نظامی و انتظامی برای توسعه دریامحور
- هم افزایی کنشگران توسعه در نواحی ساحلی مبتنی بر ارتقای توانمندی های ساحلی و دریایی در چارچوب مشارکت با کشورهای محصور در خشکی به منظور وابستگی های متقابل و تضمین امنیت
- توسعه و تقویت روحیه دریایی در ایرانیان، تزریق فرهنگ دریایی از طریق تمرکز بر آموزش وپروش در دوران کودکی، گسترش ورزش های دریایی و هم ایجاد شبکه های رادیو-تلویزیونی ویژه دریا
- تغییر در نظام تقسیمات کشوری با اجرای قانون اساسی برای دادن اختیارات به استان ها بخصوص در زمینه های تجاری و اقتصادی
- گزینش راهبرد سیاست خارجی درهای باز و وارد شدن در فضای جریان ها از طریق ارتباط مسالمت آمیز با همه مناطق هفده گانه جغرافیای سیاسی و کشورهای جهان
- تقویت مزیت های نسبی درون کشوری و ورود به بازارهای جهانی
- ایجاد بسترهای مناسب برای سرمایه گذاری کلان مقیاس خارجی در زمینه های راه آهن، انرژی های دریامحور، خورشیدی و...




منبع:

1401/01/21
13:19:29
0.0 / 5
198
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۹ بعلاوه ۳
سیمان سیمان